Opuntia robusta

เสมาบลูใบกลมยักษ์ / เสมาจานบินบลู มีชื่อวิทยาศาสตร์ว่า Opuntia robusta (หรือรู้จักกันในชื่อ Silver Dollar Cactus / Wheel Cactus) โดดเด่นด้วยแผ่นใบขนาดใหญ่ยักษ์ ทรงกลมแป้นคล้ายจานบิน ผิวสีฟ้าครามอมเขียวเคลือบไขสีเงินหนาแน่น (Silver-blue glaucous) และมีหนามแข็งยาวสีขาวงาช้างกระจายอยู่ประปราย

ข้อมูลทั่วไปและลักษณะพฤกษศาสตร์

• ชื่อวิทยาศาสตร์: Opuntia robusta J.C.Wendl.

• ชื่อทั่วไป: Silver Dollar Cactus, Wheel Cactus, Giant Prickly Pear, แคคตัสเสมาจานบิน, เสมาบลูโรบัสต้า

• วงศ์: Cactaceae (วงศ์กระบองเพชร - วงศ์ย่อย Opuntioideae)

• ถิ่นกำเนิด: บริเวณที่ราบสูงและพื้นที่แห้งแล้งแถบตอนกลางและตอนเหนือของประเทศเม็กซิโก

• ลักษณะลำต้น: ลำต้นเป็นแผ่นกลมแป้นขนาดใหญ่และหนามาก (Pads/Cladodes) เส้นผ่านศูนย์กลางต่อแผ่นสามารถกว้างได้ถึง 30–40 ซม. ผิวเรียบเนียนเคลือบไขสีฟ้าเงินหนาชัดเจน แตกกิ่งซ้อนเป็นพุ่มไม้ขนาดใหญ่ (สูงได้ 1–3 เมตร)

• ลักษณะหนาม: ตุ่มหนาม (Areoles) กระจายตัวห่างๆ มีทั้งตุ่มไร้หนามและตุ่มที่มีหนามแข็งตรงยาวสีขาวอมเหลือง/งาช้าง (ยาวประมาณ 2–5 ซม.) ชี้กางออกบริเวณขอบใบ พร้อมกระจุกขนหนามละเอียด (Glochids) สีน้ำตาลอ่อน

• ลักษณะดอกและผล: ออกดอกขนาดใหญ่สีเหลืองสว่างสดใส (เส้นผ่านศูนย์กลาง 5–7 ซม.) เมื่อผสมเกสรจะติดผลขนาดใหญ่ทรงกลมสีแดงอมม่วงเข้ม (Tuna) ซึ่งสามารถรับประทานได้ มีรสหวานฉ่ำน้ำ

การดูแลรักษา

• แสงแดด: ต้องการแดดจัดเต็มวัน (Full Sun) 100% อย่างน้อย 6–8 ชั่วโมงต่อวัน หากได้รับแสงแดดแรงสม่ำเสมอ แผ่นใบจะหนาแน่น กลมกว้าง และสร้างชั้นไขเคลือบสีฟ้าเงินสวยงาม

• การรดน้ำ: ทนแล้งได้ดีเยี่ยม รดน้ำเมื่อดินแห้งสนิท สัปดาห์ละ 1 ครั้ง หรือ 10–14 วัน/ครั้ง หลีกเลี่ยงน้ำขังแฉะบริเวณโคนต้น

• วัสดุปลูก: ดินปลูกแคคตัสหรือดินร่วนปนทรายที่เน้นความโปร่ง ระบายน้ำและอากาศได้รวดเร็ว (ผสมหินภูเขาไฟ เพอร์ไลต์ และทรายหยาบในสัดส่วน 50–60%)

• การขยายพันธุ์: เด็ดแผ่นใบปักชำ (เด็ดแผ่น ผึ่งแผลให้แห้งสนิท 7–10 วัน เนื่องจากแผ่นมีขนาดใหญ่และอวบน้ำมาก แล้วนำไปปักชำลงดินโปร่ง) ออกรากได้ง่าย